தமிழர் நாகரிகம் உலகின் மிகப் பழமையானதும் செழுமையானதுமான நாகரிகமாகும். தமிழர்களின் கலை, இலக்கியம், கட்டிடக்கலை, சிற்பக்கலை போன்ற பல துறைகள் உலகம் முழுவதும் புகழ்பெற்றவை. அந்த கலை மரபில் மிகவும் தனித்துவமான ஒரு உருவம் தான் யாழி.
யாழி என்பது உண்மையில் காணப்படும் விலங்கு அல்ல. இது தமிழர்களின் கற்பனை திறனால் உருவாக்கப்பட்ட ஒரு புராண விலங்கு. பல விலங்குகளின் அம்சங்களை ஒன்றாக இணைத்து உருவாக்கப்பட்ட ஒரு அதிசயமான உருவமாக யாழி கருதப்படுகிறது. பொதுவாக யாழிக்கு சிங்கத்தின் முகம், யானையின் தும்பிக்கை, குதிரையின் கால்கள் மற்றும் பாம்பின் வால் போன்ற அமைப்புகள் இருப்பதாக கூறப்படுகிறது. இதன் தோற்றம் மிகவும் வலிமையானதாகவும் அச்சமூட்டும் தன்மையுடையதாகவும் இருக்கும்.
தமிழர் கட்டிடக்கலையில் யாழி மிகவும் முக்கியமான இடம் பெற்றுள்ளது. குறிப்பாக சோழர், பாண்டியர் மற்றும் விஜயநகர அரசர்களின் காலத்தில் கட்டப்பட்ட கோயில்களில் யாழி சிற்பங்கள் அதிகமாக காணப்படுகின்றன. கோயில்களின் தூண்கள், மண்டபங்கள் மற்றும் வாசல்களில் யாழி வடிவங்கள் அழகாக செதுக்கப்பட்டிருக்கும். இதனை யாழி தூண்கள் என்று அழைக்கின்றனர்.
மதுரை மீனாட்சி அம்மன் கோவில், தஞ்சாவூர் பெரிய கோவில், காஞ்சிபுரம் கோயில்கள் போன்ற பல பழமையான கோயில்களில் யாழி தூண்கள் காணப்படுகின்றன. அந்தக் கால சிற்பிகள் கற்களில் மிகவும் நுணுக்கமாகவும் அழகாகவும் இந்த யாழி உருவங்களை உருவாக்கியுள்ளனர். இது நம் முன்னோர்களின் கலைத் திறமைக்கும் கற்பனை வளத்திற்கும் ஒரு சிறந்த சான்றாகும்.
யாழி பொதுவாக வீரம், வலிமை மற்றும் பாதுகாப்பு என்பவற்றின் அடையாளமாக கருதப்படுகிறது. பழங்காலத்தில் மக்கள் கோயில்களை தீய சக்திகளிலிருந்து காக்கும் சின்னமாக யாழி உருவங்களை செதுக்கியதாக நம்பப்படுகிறது. சில சிற்பங்களில் யாழி தனது வாயில் ஒரு யானையைப் பிடித்திருப்பது போல காணப்படுகிறது. இது அதன் அளவில்லாத வலிமையை காட்டுகிறது.
யாழிக்கு பல வகைகள் உள்ளன. அவற்றில் முக்கியமான **நான்கு வகை யாழி
முதல் வகை சிம்ம யாழி. இதில் சிங்கத்தின் அம்சங்கள் அதிகமாக இருக்கும். இது வீரத்தையும் தைரியத்தையும் குறிக்கும்.
இரண்டாவது கஜ யாழி. இதில் யானையின் அம்சங்கள் முக்கியமாக இருக்கும். குறிப்பாக தும்பிக்கை போன்ற அமைப்புகள் இதில் காணப்படுகின்றன.
மூன்றாவது மகர யாழி. இது கடல் உயிரினமான மகரத்தைப் போன்ற வடிவத்தைக் கொண்டதாக இருக்கும். சில கோயில் சிற்பங்களில் இந்த வகை யாழி காணப்படுகிறது.
நான்காவது நர யாழி. இதில் மனித வடிவத்துடன் இணைந்த யாழி உருவம் காணப்படுகிறது. இது தமிழர் சிற்பக்கலையின் தனித்துவத்தையும் கற்பனை வளத்தையும் வெளிப்படுத்துகிறது.
இதனால் யாழி என்பது ஒரு கற்பனை விலங்கு என்றாலும் அது தமிழர்களின் கலை, பண்பாடு மற்றும் பாரம்பரியத்தின் பெருமையை வெளிப்படுத்தும் ஒரு முக்கியமான சின்னமாகும்.